1-نیازهای غذایی گیاه گندم

• نیتروژن (N): افزایش رشد رویشی، پنجه‌زنی، تشکیل پروتئین و بهبود عملکرد دانه
• فسفر (P): توسعه ریشه، استقرار بهتر بوته، رشد اولیه و کمک به تشکیل خوشه
• پتاسیم (K): افزایش مقاومت به خشکی، سرما، ورس و بیماری‌ها و کمک به پر شدن دانه
• گوگرد (S): بهبود ساخت پروتئین و کیفیت نهایی محصول
• روی (Zn): کمک به رشد اولیه، پنجه‌زنی و افزایش کارایی جذب عناصر
• آهن (Fe): حفظ سبزینگی برگ و جلوگیری از زردی
• منگنز (Mn): کمک به فعالیت آنزیمی و فتوسنتز
• مس (Cu): نقش در سلامت عمومی گیاه و تشکیل بهتر بافت‌ها
• بور (B): مؤثر در رشد بافت‌های جوان و انتقال مواد غذایی

2-نوع‌های کود مناسب

• کودهای آلی: کود دامی کاملاً پوسیده، کمپوست، ورمی‌کمپوست، اسید هیومیک
• کودهای شیمیایی: اوره، سولفات آمونیوم، فسفات آمونیوم، سوپرفسفات تریپل، سولفات پتاسیم، کلرید پتاسیم، سولفات روی
• کودهای میکروبی: کودهای زیستی تثبیت‌کننده نیتروژن، باکتری‌های حل‌کننده فسفر، باکتری‌های محرک رشد

3-برنامه کود‌دهی گندم از نشو و نما تا برداشت

آماده‌سازی زمین

• زمان مصرف: پیش از کاشت
• هدف: اصلاح خاک و تأمین مواد غذایی پایه
• نوع و مقدار کود پیشنهادی: کود دامی پوسیده: ۱۰ تا ۲۰ تن/هکتار + سوپرفسفات تریپل: ۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم/هکتار + سولفات پتاسیم: ۵۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم/هکتار

زمان کاشت

• زمان مصرف: هم‌زمان با بذرکاری
• هدف: تقویت ریشه‌زایی و استقرار بوته
• نوع و مقدار کود پیشنهادی: فسفات آمونیوم: ۵۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم/هکتار + سولفات روی: ۲۰ تا ۳۰ کیلوگرم/هکتار در خاک‌های کمبوددار

شروع پنجه‌زنی

• زمان مصرف: ۲۰ تا ۳۰ روز پس از سبز شدن
• هدف: افزایش رشد رویشی و پنجه‌زنی مؤثر
• نوع و مقدار کود پیشنهادی: اوره: ۵۰ تا ۷۵ کیلوگرم/هکتار

پنجه‌زنی کامل تا ساقه‌رفتن

• زمان مصرف: پیش از طویل شدن ساقه
• هدف: تقویت تشکیل خوشه و افزایش تعداد دانه
• نوع و مقدار کود پیشنهادی: اوره: ۵۰ تا ۷۵ کیلوگرم/هکتار

ظهور خوشه

• زمان مصرف: پیش از گل‌دهی
• هدف: کمک به تشکیل بهتر دانه و افزایش کیفیت
• نوع و مقدار کود پیشنهادی: اوره: ۲۵ تا ۵۰ کیلوگرم/هکتار در صورت نیاز + محلول‌پاشی ریزمغذی: ۱ تا ۲ لیتر/هکتار

پر شدن دانه

• زمان مصرف: پس از گل‌دهی
• هدف: بهبود وزن دانه و کیفیت نهایی
• نوع و مقدار کود پیشنهادی: محلول‌پاشی پتاسیم یا ریزمغذی در صورت نیاز: ۱ تا ۲ لیتر/هکتار

پس از برداشت

• زمان مصرف: پایان فصل
• هدف: حفظ حاصل‌خیزی خاک و آماده‌سازی برای کشت بعدی
• نوع و مقدار کود پیشنهادی: افزودن بقایا + کود آلی: ۵ تا ۱۰ تن/هکتار

4-مقادیر دقیق کود برای هر دوره رشد گیاه

• نوع کود: کود دامی پوسیده
  مقدار مصرف: ۱۰ تا ۲۰ تن/هکتار
• نوع کود: نیتروژن کل فصل
  مقدار مصرف: ۱۰۰ تا ۱۸۰ کیلوگرم/هکتار
• نوع کود: فسفر پایه
  مقدار مصرف: ۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم/هکتار
• نوع کود: پتاسیم کل
  مقدار مصرف: ۵۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم/هکتار
• نوع کود: فسفات آمونیوم
  مقدار مصرف: ۵۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم/هکتار
• نوع کود: اوره در مرحله پنجه‌زنی
  مقدار مصرف: ۵۰ تا ۷۵ کیلوگرم/هکتار
• نوع کود: اوره در مرحله ساقه‌رفتن
  مقدار مصرف: ۵۰ تا ۷۵ کیلوگرم/هکتار
• نوع کود: اوره در مرحله ظهور خوشه
  مقدار مصرف: ۲۵ تا ۵۰ کیلوگرم/هکتار
• نوع کود: سولفات روی
  مقدار مصرف: ۲۰ تا ۳۰ کیلوگرم/هکتار
• نوع کود: اسید هیومیک
  مقدار مصرف: ۵ تا ۱۰ لیتر/هکتار
• نوع کود: محلول‌پاشی ریزمغذی
  مقدار مصرف: ۱ تا ۲ لیتر/هکتار
• نوع کود: محلول‌پاشی روی
  مقدار مصرف: ۱ تا ۲ در هزار
• نوع کود: محلول‌پاشی آهن
  مقدار مصرف: ۱ تا ۲ در هزار
• نوع کود: محلول‌پاشی پتاسیم
  مقدار مصرف: ۱ تا ۲ %

5-مقدار مصرف تقریبی برای هر گیاه

در گندم، توصیه کودی معمولاً بر اساس سطح مزرعه انجام می‌شود، اما برآورد تقریبی برای هر گیاه به‌صورت زیر قابل استفاده است:

بوته ضعیف

• نیتروژن خالص: ۰.۳ تا ۰.۵ گرم/گیاه
• فسفر خالص: ۰.۱۵ تا ۰.۲۵ گرم/گیاه
• پتاسیم خالص: ۰.۲ تا ۰.۴ گرم/گیاه

بوته با رشد متوسط

• نیتروژن خالص: ۰.۵ تا ۰.۸ گرم/گیاه
• فسفر خالص: ۰.۲۵ تا ۰.۳۵ گرم/گیاه
• پتاسیم خالص: ۰.۴ تا ۰.۶ گرم/گیاه

بوته قوی و پُرمحصول

• نیتروژن خالص: ۰.۸ تا ۱ گرم/گیاه
• فسفر خالص: ۰.۳۵ تا ۰.۵ گرم/گیاه
• پتاسیم خالص: ۰.۶ تا ۰.۸ گرم/گیاه

توصیه‌های اجرایی مهم

• تقسیم نیتروژن: کود نیتروژنه را به‌صورت مرحله‌ای مصرف کنید تا تلفات کاهش یابد و جذب بهتر انجام شود.
• مصرف فسفر: کودهای فسفره بهتر است پیش از کاشت یا هم‌زمان با بذرکاری مصرف شوند.
• مصرف پتاسیم: در خاک‌های سبک، فقیر یا تحت تنش، مصرف پتاسیم اهمیت بیشتری دارد.
• مصرف ریزمغذی‌ها: در خاک‌های آهکی، محلول‌پاشی روی و آهن معمولاً مؤثرتر است.
• آزمون خاک: برای تنظیم دقیق مقادیر مصرف، آزمون خاک و در صورت امکان آزمون آب انجام شود.
• هماهنگی با آبیاری: زمان کوددهی باید با برنامه آبیاری هماهنگ باشد تا جذب عناصر افزایش یابد.