1-نیازهای غذایی گیاه زعفران

• نیتروژن (N):برای رشد اولیه برگ‌ها پس از برداشت گل و افزایش فتوسنتز ضروری است. مصرف آن باید دقیقاً کنترل شود زیرا نیتروژن بیش از حد در اواخر فصل مانع از خفتگی به موقع پیاز می‌شود.
• فسفر (P):عنصر کلیدی در ریشه‌زایی پیازها در پاییز، افزایش تعداد گل‌ها و استحکام دیواره سلولی پیاز در برابر تنش‌ها است.
• پتاسیم (K):مهم‌ترین عنصر برای انتقال مواد قندی از برگ‌ها به پیازهای دختری، افزایش مقاومت به سرمازدگی زمستانه و بهبود رنگ‌دهی کلاله‌ها است.
• کلسیم و بور (Ca & B):نقش اساسی در حفظ سلامت و استحکام بافت پیاز، جلوگیری از پوسیدگی و افزایش راندمان تکثیر پیازهای دختری دارند.
• عناصر کم‌مصرف (روی، آهن، منگنز):برای افزایش سنتز کلروفیل در طول زمستان (که تنها دوره فتوسنتز فعال زعفران است) و فعال‌سازی آنزیم‌های رشد پیاز ضروری هستند.

2-انواع کود مناسب

• کودهای آلی:کود دامی کاملاً پوسیده و عاری از بذر علف هرز، کمپوست و اسید هیومیک برای بهبود بافت سبک خاک و حفظ رطوبت در تابستان.
• کودهای شیمیایی:سوپرفسفات تریپل، سولفات پتاسیم گرانوله، کودهای کامل NPK (به ویژه فرمول‌های پتاس بالا در اواخر زمستان) و کودهای کلاته ریزمغذی.
• کودهای مایع و اسید آمینه:کودهای مخصوص محلول‌پاشی زمستانه جهت جذب مستقیم از طریق برگ‌ها در شرایطی که دمای خاک پایین است و ریشه‌ها غیرفعال هستند.

3-برنامه کوددهی از نشو و نما تا برداشت

مرحله: آماده‌سازی زمین و چالکود

• زمان مصرف: اواخر تابستان (مرداد تا شهریور – قبل از آبیاری اول)
• هدف: بهبود بافت خاک، اصلاح بستر رشد پیاز و تأمین عناصر پایه برای شروع ریشه‌زایی
• نوع و مقدار کود پیشنهادی: کود دامی پوسیده ۲۰ تا ۳۰ تن/هکتار + سوپرفسفات تریپل ۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم/هکتار + سولفات پتاسیم گرانوله ۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم/هکتار

مرحله: آبیاری اول (بارآب)

• زمان مصرف: مهر تا آبان (قبل از ظهور گل‌ها)
• هدف: تحریک پیازها برای بیداری، رشد سریع گل‌ها و ضدعفونی بستر
• نوع و مقدار کود پیشنهادی: اسید هیومیک ۵ تا ۸ لیتر/هکتار همراه با اولین آبیاری جهت افزایش ریشه‌زایی و فعال‌سازی عناصر خاک

مرحله: آبیاری دوم (زاج‌آب)

• زمان مصرف: آذرماه (بلافاصله پس از اتمام برداشت گل‌ها)
• هدف: تقویت رشد رویشی برگ‌ها و کمک به شروع فرآیند پیازدهی دختری
• نوع و مقدار کود پیشنهادی: سولفات آمونیوم ۵۰ تا ۷۵ کیلوگرم/هکتار یا اوره ۵۰ کیلوگرم/هکتار همراه آبیاری زاج‌آب

مرحله: اولین محلول‌پاشی زمستانه

• زمان مصرف: دی‌ماه (پس از کامل شدن ارتفاع برگ‌ها)
• هدف: افزایش فتوسنتز و جذب عناصر در شرایط سرمای خاک
• نوع و مقدار کود پیشنهادی: کود کامل ۲۰-۲۰-۲۰ به مقدار ۳ تا ۴ کیلوگرم/هکتار + اسید آمینه ۱ تا ۲ لیتر/هکتار به صورت محلول‌پاشی برگ‌ها

مرحله: دومین محلول‌پاشی زمستانه

• زمان مصرف: بهمن‌ماه (اوج دوره رشد رویشی و پیازدهی دختری)
• هدف: انتقال حداکثری کربوهیدرات‌ها به پیازهای دختری و افزایش وزن آن‌ها
• نوع و مقدار کود پیشنهادی: کود پتاس بالا (مانند سولوپتاس یا ۱۲-۱۲-۳۶) به مقدار ۳ تا ۵ کیلوگرم/هکتار + کود مایع کلسیم-بور ۲ لیتر/هکتار به صورت محلول‌پاشی

مرحله: سومین محلول‌پاشی زمستانه

• زمان مصرف: اسفندماه (قبل از شروع زردی برگ‌ها و خواب گیاه)
• هدف: ذخیره‌سازی کامل انرژی در پیازها و آماده‌سازی آن‌ها برای تابستان‌گذرانی بدون تنش
• نوع و مقدار کود پیشنهادی: کود سولوپتاس ۳ تا ۵ کیلوگرم/هکتار + ریزمغذی کلاته ۲ کیلوگرم/هکتار به صورت محلول‌پاشی

4-مقادیر دقیق کود برای هر دوره رشد گیاه

کود دامی پوسیده:
۲۰ تا ۳۰ تن/هکتار
سوپرفسفات تریپل:
۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم/هکتار
سولفات پتاسیم گرانوله:
۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم/هکتار

اسید هیومیک:
۵ تا ۸ لیتر/هکتار
سولفات آمونیوم:
۵۰ تا ۷۵ کیلوگرم/هکتار
کود کامل ۲۰-۲۰-۲۰:
۳ تا ۴ کیلوگرم/هکتار
کود کامل ۱۲-۱۲-۳۶ یا سولوپتاس (جهت محلول‌پاشی):
۶ تا ۱۰ کیلوگرم/هکتار (تقسیم شده در دو نوبت بهمن و اسفند)
کود مایع کلسیم-بور:
۲ لیتر/هکتار
کود کلات ریزمغذی:
۲ کیلوگرم/هکتار
اسید آمینه:
۱ تا ۲ لیتر/هکتار

5-مقدار مصرف تقریبی برای هر پیاز (کورم)

در خاک‌های ضعیف:

• نیتروژن خالص: ۰.۰۵ تا ۰.۰۸ گرم/پیاز
• فسفر خالص (P2O5): ۰.۰۴ تا ۰.۰۶ گرم/پیاز
• پتاسیم خالص (K2O): ۰.۰۸ تا ۰.۱۲ گرم/پیاز

در خاک‌های متوسط تا قوی:

• نیتروژن خالص: ۰.۰۳ تا ۰.۰۵ گرم/پیاز
• فسفر خالص (P2O5): ۰.۰۲ تا ۰.۰۴ گرم/پیاز
• پتاسیم خالص (K2O): ۰.۰۵ تا ۰.۰۸ گرم/پیاز

توصیه‌های اجرایی مهم

• اهمیت محلول‌پاشی‌های زمستانه:به دلیل اینکه ریشه‌های زعفران از اواخر بهمن‌ماه عملاً کارایی خود را از دست می‌دهند، تغذیه از طریق محلول‌پاشی برگ‌ها در زمستان تنها راه کلیدی برای درشت کردن پیازهای دختری و تضمین گلدهی در سال آینده است.
• قطع مصرف نیتروژن در اواخر فصل:کودهای حاوی نیتروژن (به ویژه اوره و سولفات آمونیوم) نباید پس از نیمه اسفندماه مصرف شوند؛ مصرف دیرهنگام نیتروژن باعث تاخیر در خزان و خواب رفتن پیازها شده و آن‌ها را در معرض تنش‌های گرمایی بهار و تابستان قرار می‌دهد.
• آزمون خاک قبل از هر اقدام:از آنجا که زعفران گیاهی حساس به شوری خاک و ماندابی است، میزان مصرف کودها باید دقیقاً بر اساس هدایت الکتریکی (EC)، اسیدیته خاک (pH) و آزمون خاک قبل از کاشت تعدیل شود.