1-نیازهای غذایی گیاه بادام

• نیتروژن (N):برای رشد رویشی شاخه‌ها، توسعه برگ‌ها و تشکیل جوانه‌های گل سال بعد ضروری است. کمبود آن باعث ضعف درخت، ریزش برگ‌های پیر و کوچک ماندن مغز بادام می‌شود.
• فسفر (P):نقش مهمی در توسعه سیستم ریشه‌ای درخت، تولید انرژی و بهبود فرآیند گل‌دهی و گرده‌افشانی در اوایل بهار دارد.
• پتاسیم (K):مهم‌ترین عنصر در مرحله پر شدن مغز بادام است. پتاسیم موجب انتقال مواد قندی به مغز، افزایش وزن و درصد مغز، و بهبود مقاومت درخت در برابر خشکی و سرمازدگی می‌شود.
• کلسیم (Ca):برای استحکام دیواره سلولی پوست سبز و پوست چوبی بادام ضروری است و از ترک‌خوردگی‌های فیزیولوژیک جلوگیری می‌کند.
• عناصر کم‌مصرف (روی، بور، آهن، منگنز):روی و بور دو عنصر کلیدی در زمان تورم جوانه‌ها هستند که گرده‌افشانی و تبدیل گل به میوه را تضمین می‌کنند. آهن و منگنز نیز برای جلوگیری از زردی برگ‌ها (کلروز) در خاک‌های آهکی اهمیت دارند.

2-انواع کود مناسب

• کودهای آلی:کود دامی کاملاً پوسیده (گاوی یا گوسفندی)، کودهای مرغی فرآوری‌شده و اسید هیومیک برای بهبود بافت خاک، افزایش نفوذپذیری ریشه و حفظ رطوبت در سایه‌انداز درخت.
• کودهای شیمیایی:سولفات پتاسیم گرانوله، سوپرفسفات تریپل، اوره، سولفات آمونیوم، نیترات کلسیم، کودهای کامل NPK، سولوپتاس و کلات‌های ریزمغذی.
• کودهای میکروبی:کودهای زیستی حاوی باکتری‌های آزادکننده پتاسیم و فسفر و باکتری‌های محرک رشد ریشه جهت افزایش جذب در شرایط تنش خشکی.

3-برنامه کوددهی از نشو و نما تا برداشت

مرحله: آماده‌سازی زمین و چالکود پاییزه

• زمان مصرف: اواخر پاییز تا اواسط زمستان (دوران خواب درخت)
• هدف: تقویت عمومی درخت، ذخیره عناصر در اطراف ریشه و اصلاح خاک
• نوع و مقدار کود پیشنهادی: کود دامی پوسیده ۱۵ تا ۲۵ تن/هکتار + سوپرفسفات تریپل ۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم/هکتار + سولفات پتاسیم گرانوله ۱۵۰ تا ۲۰۰ کیلوگرم/هکتار + گوگرد بنتونیت‌دار ۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم/هکتار (به صورت چالکود در سایه‌انداز)

مرحله: تورم جوانه‌ها (فروت ست)

• زمان مصرف: اواخر زمستان (قبل از باز شدن شکوفه‌ها)
• هدف: افزایش لقاح، کاهش ریزش گل‌ها و تقویت جوانه زدن اولیه
• نوع و مقدار کود پیشنهادی: کود کلات روی ۲ تا ۳ کیلوگرم/هکتار + اسید بوریک یا بور مایع ۱.۵ تا ۲ لیتر/هکتار به صورت محلول‌پاشی روی شاخه‌های بدون برگ

مرحله: پس از ریزش گلبرگ‌ها (چغاله شدن)

• زمان مصرف: اوایل بهار (تشکیل میوه اولیه)
• هدف: تحریک تقسیم سلولی و رشد اولیه میوه بادام
• نوع و مقدار کود پیشنهادی: اوره یا سولفات آمونیوم ۸۰ تا ۱۲۰ کیلوگرم/هکتار همراه آبیاری اول + کود کامل ۲۰-۲۰-۲۰ به مقدار ۳ تا ۵ کیلوگرم/هکتار به صورت محلول‌پاشی

مرحله: رشد سریع میوه و سخت شدن پوست چوبی

• زمان مصرف: اواسط بهار
• هدف: افزایش کیفیت پوسته چوبی، کاهش ترک‌خوردگی و افزایش مقاومت بافت میوه
• نوع و مقدار کود پیشنهادی: نیترات کلسیم ۸۰ تا ۱۲۰ کیلوگرم/هکتار همراه آبیاری + کود کلات آهن ۲ تا ۳ کیلوگرم/هکتار به صورت مصرف خاکی (در خاک‌های آهکی)

مرحله: پر شدن مغز بادام

• زمان مصرف: اوایل تا اواسط تابستان (دوره فشرده مغز بستن)
• هدف: افزایش وزن، درشتی، روغن‌دهی و درصد مغز بادام
• نوع و مقدار کود پیشنهادی: سولوپتاس یا سولفات پتاسیم محلول ۱۵۰ تا ۲۵۰ کیلوگرم/هکتار (تقسیط در ۲ تا ۳ نوبت همراه آبیاری) + کلسیم-بور ۲ لیتر/هکتار به صورت محلول‌پاشی

مرحله: پس از برداشت

• زمان مصرف: اواخر تابستان (بلافاصله پس از چیدن بادام و قبل از ریزش برگ‌ها)
• هدف: ذخیره انرژی در جوانه‌های گل سال آینده و افزایش مقاومت به سرمای زمستانه
• نوع و مقدار کود پیشنهادی: اوره ۴۰ تا ۶۰ کیلوگرم/هکتار + کود کلات روی ۲ کیلوگرم/هکتار به صورت محلول‌پاشی + اسید هیومیک ۵ تا ۱۰ لیتر/هکتار همراه آبیاری پایانی

4-مقادیر دقیق کود برای هر دوره رشد گیاه

کود دامی پوسیده:
۱۵ تا ۲۵ تن/هکتار
سوپرفسفات تریپل:
۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم/هکتار
سولفات پتاسیم گرانوله:
۱۵۰ تا ۲۰۰ کیلوگرم/هکتار
گوگرد بنتونیت‌دار:
۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم/هکتار
اسید هیومیک:
۵ تا ۱۰ لیتر/هکتار
اوره یا سولفات آمونیوم:
۱۲۰ تا ۱۸۰ کیلوگرم/هکتار (تقسیم شده در طول فصل)
کود کامل ۲۰-۲۰-۲۰:
۳ تا ۵ کیلوگرم/هکتار
نیترات کلسیم:
۸۰ تا ۱۲۰ کیلوگرم/هکتار
کود کلات آهن (EDDHA):
۲ تا ۳ کیلوگرم/هکتار
کود کلات روی (برای فروت ست):
۴ تا ۵ کیلوگرم/هکتار (مجموع دو مرحله)
بور مایع یا اسید بوریک:
۱.۵ تا ۲ لیتر/هکتار
کود سولوپتاس (پتاسیم محلول):
۱۵۰ تا ۲۵۰ کیلوگرم/هکتار (تقسیم شده در طول دوره پر شدن مغز)
اسید آمینه:
۱ تا ۲ لیتر/هکتار

5-مقدار مصرف تقریبی برای هر گیاه

در خاک‌های ضعیف:

• نیتروژن خالص: ۳۰۰ تا ۴۰۰ گرم/گیاه (درخت)
• فسفر خالص (P2O5): ۲۰۰ تا ۲۵۰ گرم/گیاه (درخت)
• پتاسیم خالص (K2O): ۴۰۰ تا ۵۰۰ گرم/گیاه (درخت)

در خاک‌های متوسط تا قوی:

• نیتروژن خالص: ۲۰۰ تا ۳۰۰ گرم/گیاه (درخت)
• فسفر خالص (P2O5): ۱۵۰ تا ۲۰۰ گرم/گیاه (درخت)
• پتاسیم خالص (K2O): ۳۰۰ تا ۴۰۰ گرم/گیاه (درخت)

توصیه‌های اجرایی مهم

• مدیریت مصرف نیتروژن در اواخر دوره:مصرف کودهای نیتروژنه باید پس از شروع پر شدن مغز بادام به شدت محدود یا قطع شود؛ مصرف دیرهنگام نیتروژن مانع از رسیدن و چوبی شدن شاخه‌های جوان شده و درخت را در برابر سرمازدگی پاییزه بسیار حساس می‌کند.
• تأمین کلسیم و بور در مراحل کلیدی:محلول‌پاشی کلسیم و بور در اواسط بهار علاوه بر افزایش استحکام پوسته بادام، مانع از ترشح صمغ (گموز فیزیولوژیک) روی پوست میوه می‌شود.
• آبیاری و کوددهی در خاک‌های سبک:با توجه به ریشه‌های درخت بادام، توصیه می‌شود کودهای سرک پتاسیمی و نیتروژنی حتماً به روش تقسیط همراه با آبیاری‌های منظم مصرف شوند تا راندمان جذب افزایش و هدررفت کود کاهش یابد.
• تنظیم برنامه بر اساس آزمون خاک و برگ:برنامه تغذیه فوق باید با نتایج آزمون خاک (در زمستان) و آزمون برگ (در اواسط تابستان) تطبیق داده شود تا از مسمومیت عناصر (به ویژه بور در برخی مناطق بادام‌کاری) جلوگیری شود.